Kluczowe wnioski
- Od 1 stycznia 2027 r. solidarna odpowiedzialność nabywcy za VAT dostawcy obejmie nie tylko towary (paliwa, elektronikę, stal), ale też usługi niematerialne: programowanie, doradztwo IT, hosting, księgowość, doradztwo biznesowe, reklamę, badania rynku, B+R, usługi agencji pracy i wsparcie biurowe.
- Podstawa: ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o VAT (druk sejmowy nr 2677), podpisana przez Prezydenta. To obowiązujące prawo, nie projekt.
- Odpowiadasz, jeśli wiedziałeś lub miałeś uzasadnione podstawy przypuszczać, że dostawca nie zapłaci VAT — np. cena wyraźnie poniżej rynku bez uzasadnienia.
- Faktura do 15 000 zł brutto jest wyłączona, chyba że od jednego dostawcy kupujesz takich usług za więcej niż 50 000 zł netto w miesiącu.
- Zapłata podzieloną płatnością (MPP) wyłącza odpowiedzialność. To najprostsza ochrona: przelew MPP z banku firmowego.
Kogo to dotyczy najbardziej: firm, które kupują pracę od kontraktorów B2B (software house’y, agencje marketingowe), korzystają z biur rachunkowych i outsourcingu kadr albo zlecają usługi przez pośredników. Szczególnie gdy dostawca jest nowy, tani i trudny do zweryfikowania.
Jakie usługi obejmie nowy wykaz
Lista trafi do nowego załącznika nr 16 do ustawy o VAT. Według opisów ustawy:
| PKWiU | Usługa |
|---|---|
| 62.01 | usługi związane z oprogramowaniem (programowanie) |
| 62.02.2 | doradztwo w zakresie oprogramowania |
| 63.11.12 | zarządzanie stronami internetowymi (hosting) |
| 69.20.2 | rachunkowość i księgowość |
| 70.22 | doradztwo w zakresie prowadzenia działalności i zarządzania |
| 71.11.24 | doradztwo architektoniczne i budowlane |
| 72 | badania naukowe i prace rozwojowe |
| 73.1 | reklama |
| 73.2 | badania rynku i opinii publicznej |
| 74.90 | pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna |
| 78 | usługi związane z zatrudnieniem (agencje pracy, leasing pracowników) |
| 82 | usługi administracyjne biurowe i wspierające |
Klasyfikację usługi określa się według PKWiU. Jeśli Twój kontraktor wystawia faktury „za usługi programistyczne”, to niemal na pewno 62.01.
Kiedy nabywca odpowiada za VAT dostawcy
Mechanizm z art. 105a ustawy o VAT działa od lat dla towarów z załącznika nr 15. Od 2027 r. rozszerza się na usługi z nowego wykazu. Muszą być spełnione łącznie:
- Usługa jest w wykazie.
- Dostawca nie wpłacił VAT z tej transakcji do urzędu.
- W chwili transakcji wiedziałeś lub miałeś uzasadnione podstawy przypuszczać, że VAT nie zostanie zapłacony.
Za uzasadnione podstawy ustawa uznaje zwłaszcza warunki odbiegające od rynkowych, w szczególności cenę wyraźnie niższą od rynkowej bez ekonomicznego uzasadnienia. W praktyce urząd sprawdzi też, czy dostawca ma realne zaplecze (ludzie, sprzęt, siedziba), czy nie jest „wydmuszką” założoną kilka miesięcy wcześniej.
Progi: 15 000 zł brutto i 50 000 zł netto
| Sytuacja | Czy możesz odpowiadać? |
|---|---|
| faktura 12 000 zł brutto, łącznie od tego dostawcy w miesiącu 30 000 zł netto | nie — faktura poniżej 15 000 zł brutto, miesięcznie poniżej 50 000 zł netto |
| faktura 24 600 zł brutto (20 000 zł netto + VAT) | tak, jeśli spełnione są pozostałe warunki |
| pięć faktur po 12 300 zł brutto (10 000 zł netto) w jednym miesiącu | nie — 50 000 zł netto to jeszcze nie „więcej niż 50 000 zł” |
| sześć faktur po 12 300 zł brutto w jednym miesiącu (60 000 zł netto) | tak — miesięczny próg przekroczony, mimo że każda faktura jest mała |
| faktura 24 600 zł brutto zapłacona w MPP | nie — podzielona płatność wyłącza odpowiedzialność |
Limit 50 000 zł netto liczy się dla usług z wykazu od jednego dostawcy w danym miesiącu. Dzielenie jednej umowy na kilka faktur poniżej 15 000 zł nie pomoże, jeśli suma miesięczna przekroczy próg.
Split payment jako tarcza
Senat dopisał, a Sejm przyjął poprawkę: zapłata w mechanizmie podzielonej płatności wyłącza solidarną odpowiedzialność. Przy MPP kwota VAT trafia na rachunek VAT dostawcy, z którego może on zapłacić tylko podatki, więc ryzyko dla skarbu państwa znika.
Wyjątki: ochrona nie działa, jeśli wiedziałeś, że faktura dokumentuje fikcyjną usługę, pochodzi od nieistniejącego podmiotu albo transakcja była nadużyciem prawa.
Co to oznacza w praktyce:
- Dla tych usług MPP nie jest obowiązkowy, ale dobrowolny przelew MPP jest najtańszą polisą.
- MPP działa tylko z rachunku firmowego, a odbiorca musi mieć rachunek VAT (mają go wszyscy z rachunkiem firmowym w polskim banku).
- Wpisz w umowach z dostawcami, że płacisz w MPP. Dostawca nie może tego odmówić.
Kontraktorzy B2B — co z nimi
Najwięcej firm dotknie to przy pracy z programistami, grafikami i marketerami na B2B:
- Kontraktor na ryczałcie z fakturą 18 450 zł brutto miesięcznie — faktura przekracza 15 000 zł brutto. Jeśli nie zapłaci VAT, a stawka była rynkowa i znasz go od lat, ryzyko jest teoretyczne. Mimo to przelew MPP usuwa je całkowicie.
- Kontraktor zwolniony z VAT (limit 240 000 zł) — nie nalicza VAT, więc nie ma długu VAT do przejęcia. Sprawdź jednak status, bo po przekroczeniu limitu staje się czynnym podatnikiem.
- Pośrednik (body leasing, agencja) — największe ryzyko: łańcuch kilku podmiotów, ceny poniżej rynku, nowe spółki. Tu MPP i weryfikacja to standard.
Checklista na grudzień 2026
- Zrób listę dostawców usług z wykazu — po PKWiU z faktur i umów.
- Sprawdź ich w wykazie podatników VAT (biała lista). Od 2027 r. sprawdzisz też status do 5 lat wstecz — zbiorczo w InInk.
- Ustaw płatności w MPP dla faktur powyżej 15 000 zł brutto i dla dostawców, od których kupujesz ponad 50 000 zł netto miesięcznie.
- Zaktualizuj umowy: klauzula o płatności w MPP, oświadczenie dostawcy o statusie VAT i obowiązek informowania o zmianie, prawo do wstrzymania płatności przy utracie statusu. Aneks przygotujesz w kreatorze umów InInk.
- Dokumentuj rynkowość ceny przy nietypowo tanich ofertach — porównanie ofert, notatka z negocjacji.
- Przy podwykonawstwie przekaż te wymogi dalej, do własnych podwykonawców.
FAQ
Od kiedy obowiązuje solidarna odpowiedzialność za usługi niematerialne?
Od 1 stycznia 2027 r. Wprowadza ją ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o VAT, podpisana przez Prezydenta.
Czy usługi programistyczne są objęte nowymi przepisami?
Tak. Usługi związane z oprogramowaniem (PKWiU 62.01) i doradztwo w zakresie oprogramowania (62.02.2) są w nowym wykazie.
Czy split payment jest obowiązkowy dla tych usług?
Nie. Dla usług z nowego wykazu MPP jest dobrowolny, ale zapłata w MPP wyłącza solidarną odpowiedzialność.
Czy odpowiadam za VAT dostawcy przy fakturze 10 000 zł?
Zwykle nie. Faktury do 15 000 zł brutto są wyłączone, chyba że od tego dostawcy kupujesz usług z wykazu za więcej niż 50 000 zł netto w miesiącu.
Czy kupując usługi od biura rachunkowego muszę płacić w MPP?
Nie musisz, ale przy fakturach powyżej 15 000 zł brutto MPP chroni Cię przed odpowiedzialnością za niezapłacony VAT biura.
Co jeśli dostawca jest zwolniony z VAT?
Nie nalicza VAT, więc nie powstaje dług VAT, za który mógłbyś odpowiadać. Sprawdzaj jednak jego status, bo po przekroczeniu limitu zwolnienia musi doliczać VAT.
Źródła
- Prawo.pl: Solidarna odpowiedzialność w VAT obejmie usługi niematerialne
- Wektor Wiedzy: Duże zmiany w VAT od 2027 r. — ustawa podpisana przez Prezydenta
- B2B TAX: Solidarna odpowiedzialność za VAT przy usługach niematerialnych od 2027 r.
- ifirma.pl: Zmiany w VAT 2026/2027
- Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, art. 105a