Zapłacony VAT od faktury, której nikt nie opłacił, to podwójna strata: brak pieniędzy i realny koszt podatkowy. Ulga na złe długi pozwala odzyskać ten VAT i obniżyć podstawę opodatkowania w PIT lub CIT. W praktyce firmy z niej nie korzystają, bo boją się formalności — a te są prostsze, niż się wydaje: liczy się kalendarz i jedna korekta w JPK_V7M.
W skrócie: VAT z niezapłaconej faktury możesz skorygować po 90 dniach od terminu płatności, nie później niż w ciągu 3 lat od końca roku, w którym fakturę wystawiono. Korekty dokonujesz w JPK_V7M za okres, w którym upłynął 90. dzień. Dłużnik ma obowiązek zmniejszyć swój VAT naliczony w tym samym terminie — niezależnie od tego, czy Ty korzystasz z ulgi. W PIT i CIT działa analogiczny mechanizm: po 90 dniach zmniejszasz podstawę opodatkowania.
Kiedy przysługuje ulga na złe długi w VAT
| Warunek | Stan na 2026 r. |
|---|---|
| Upływ terminu | 90 dni od dnia upływu terminu płatności z faktury lub umowy |
| Termin graniczny | 3 lata od końca roku, w którym wystawiono fakturę |
| Status wierzytelności | Nieuregulowana i niezbyta (nie sprzedana, np. w faktoringu bez regresu) |
| Status dłużnika (B2B) | W dniu poprzedzającym złożenie korekty nie może być w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego ani w likwidacji |
| Status wierzyciela | Zarejestrowany jako czynny podatnik VAT w dniu składania korekty |
| Sprzedaż na rzecz konsumenta | Możliwa, ale wymaga dodatkowego warunku: wierzytelność potwierdzona wyrokiem/nakazem albo wpisana do rejestru długów lub objęta postępowaniem egzekucyjnym |
Podstawa: art. 89a i 89b ustawy o VAT. Warunek dotyczący statusu dłużnika (upadłość, restrukturyzacja, likwidacja) po wyroku TSUE w sprawie C-335/19 nie może być stosowany mechanicznie wobec transakcji B2B — organy respektują tę linię, ale bezpieczniej jest udokumentować sytuację dłużnika na dzień korekty.
Datę graniczną 90 dni i odsetki należne za zwłokę wyliczysz w kalkulatorze odsetek, a datę przedawnienia samej wierzytelności — w kalkulatorze przedawnienia.
Jak liczyć 90 dni — przykład
Faktura wystawiona 10 marca 2026 r., termin płatności 24 marca 2026 r. (14 dni).
- Bieg 90 dni startuje 25 marca 2026 r. (dzień po terminie płatności).
-
- dzień wypada 22 czerwca 2026 r.
- Ulgę wykazujesz w JPK_V7M za czerwiec 2026 r., składanym do 25 lipca 2026 r.
- Termin ostateczny: 31 grudnia 2029 r. (3 lata od końca 2026 r.).
Jeśli nie zdążysz w rozliczeniu za czerwiec, możesz złożyć korektę deklaracji za ten konkretny okres — nie „przesuwasz" ulgi na kolejny miesiąc.
Korekta w JPK_V7M krok po kroku
- W części ewidencyjnej wpisujesz korektę ze znakiem minus dla podstawy opodatkowania i VAT należnego, w polach właściwych dla stawki z pierwotnej faktury.
- Oznaczasz zapis znacznikiem
KorektaPodstawyOpodt— to on informuje fiskusa, że korekta wynika z art. 89a ustawy o VAT. - Zachowujesz numer i datę pierwotnej faktury oraz dane dłużnika.
- Nie wystawiasz faktury korygującej — ulga na złe długi to korekta rozliczenia, nie korekta dokumentu. To najczęstszy błąd w praktyce.
- Jeżeli dłużnik zapłaci później, zwiększasz VAT należny w rozliczeniu za okres, w którym otrzymałeś płatność — w części odpowiadającej zapłaconej kwocie.
W InInk oznaczenia JPK i GTU ustawisz przy fakturze, a rejestr VAT pokaże, które pozycje wymagają korekty — bez ręcznego przepisywania danych do arkusza.
Obowiązki dłużnika — o czym firmy zapominają
Art. 89b ustawy o VAT jest lustrzany, ale obowiązkowy: jeżeli nie zapłaciłeś faktury w ciągu 90 dni od terminu płatności, musisz zmniejszyć odliczony VAT naliczony w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90. dzień.
| Sytuacja dłużnika | Skutek |
|---|---|
| Brak zapłaty po 90 dniach | Obowiązkowa korekta VAT naliczonego w dół |
| Częściowa zapłata | Korekta proporcjonalna do niezapłaconej części |
| Zapłata po korekcie | Prawo do ponownego odliczenia w okresie zapłaty |
| Brak korekty | Zaległość VAT, odsetki i ryzyko sankcji z KKS |
Korekta u dłużnika nie zależy od tego, czy wierzyciel skorzystał z ulgi. To autonomiczny obowiązek — i częste ustalenie w trakcie kontroli JPK.
Ulga na złe długi w PIT i CIT
Od 2020 r. działa analogiczny mechanizm w podatkach dochodowych (art. 26i ustawy o PIT, art. 18f ustawy o CIT):
- Wierzyciel po 90 dniach od terminu płatności może zmniejszyć podstawę opodatkowania o kwotę niezapłaconej wierzytelności (netto).
- Dłużnik ma obowiązek zwiększyć podstawę opodatkowania o tę samą kwotę.
- Korektę uwzględniasz już przy zaliczkach na podatek, nie tylko w zeznaniu rocznym.
- Termin graniczny: 3 lata od końca roku, w którym powstała wierzytelność.
- Warunek: transakcja handlowa między przedsiębiorcami, opodatkowana w Polsce, a dłużnik nie jest w restrukturyzacji, upadłości ani likwidacji.
Uwaga na dwa reżimy: w VAT liczysz kwotę brutto (podstawa + VAT), w PIT/CIT — kwotę netto stanowiącą przychód. Przy kasowym PIT ulga w PIT traci znaczenie, bo przychód powstaje dopiero z chwilą zapłaty.
Ulga a windykacja — właściwa kolejność działań
Ulga nie zwalnia z odzyskiwania pieniędzy; to element tej samej ścieżki.
- Dzień po terminie płatności — przypomnienie i naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych.
- Po 30 dniach — wezwanie do zapłaty z rekompensatą 40/70/100 EUR.
- Po 90 dniach — ulga na złe długi w VAT oraz korekta podstawy w PIT/CIT.
- Przed upływem 3 lat — pozew o zapłatę lub EPU; pozew przerywa bieg przedawnienia, sama ulga tego nie robi.
Więcej o kolejnych krokach: windykacja należności i odsetki za opóźnienie.
Najczęstsze błędy
- Wystawienie faktury korygującej zamiast korekty w ewidencji — zaniża sprzedaż i psuje JPK.
- Ulga po sprzedaży wierzytelności — zbycie (także faktoring bez regresu) wyłącza prawo do ulgi.
- Liczenie 90 dni od daty wystawienia faktury zamiast od terminu płatności.
- Pominięcie znacznika
KorektaPodstawyOpodt— korekta „ginie" i wywołuje wezwanie do wyjaśnień. - Brak korekty u dłużnika, gdy faktura wisi nieopłacona ponad 90 dni.
- Przekroczenie 3 lat — po tym terminie ulga bezpowrotnie przepada, nawet gdy roszczenie nie jest jeszcze przedawnione.
Najczęstsze pytania
Czy ulga na złe długi wymaga zgody lub wiedzy dłużnika?
Nie. Od 1 października 2021 r. nie ma obowiązku zawiadamiania dłużnika o skorzystaniu z ulgi. Wystarczy prawidłowa korekta w ewidencji i deklaracji JPK_V7M. Dłużnik i tak ma własny, niezależny obowiązek zmniejszenia VAT naliczonego po 90 dniach.
Czy mogę skorzystać z ulgi, gdy dłużnik ogłosił upadłość?
Literalnie art. 89a ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT tego zabrania, ale wyrok TSUE C-335/19 uznał taki warunek za niezgodny z dyrektywą VAT w relacjach B2B. W praktyce podatnicy korzystają z ulgi, dokumentując bezskuteczność dochodzenia należności. Przy dużych kwotach warto zabezpieczyć się opinią doradcy lub wnioskiem o interpretację.
Co jeśli kontrahent zapłacił tylko część faktury?
Ulgę stosujesz proporcjonalnie — wyłącznie do kwoty nieuregulowanej. Tak samo działa mechanizm zwrotny: przy każdej późniejszej wpłacie zwiększasz VAT należny o część odpowiadającą tej płatności, w rozliczeniu za okres jej otrzymania.
Czy ulga w VAT przerywa bieg przedawnienia wierzytelności?
Nie. Korekta podatkowa nie jest czynnością przed sądem i nie wpływa na przedawnienie cywilnoprawne. Bieg przerywa pozew, wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, wniosek egzekucyjny lub uznanie długu przez dłużnika.
Czy z ulgi mogę skorzystać przy sprzedaży dla konsumenta?
Tak, ale trudniej. Wierzytelność wobec konsumenta musi być potwierdzona prawomocnym orzeczeniem i skierowana do egzekucji, wpisana do rejestru długów albo objęta postępowaniem upadłościowym konsumenta. Bez jednego z tych warunków ulga nie przysługuje.
Czy przy kasowym PIT ulga na złe długi ma sens?
W PIT nie — przy metodzie kasowej przychód powstaje dopiero w momencie otrzymania zapłaty, więc nie ma czego korygować. Ulga w VAT działa jednak niezależnie od kasowego PIT, o ile rozliczasz VAT na zasadach ogólnych.