TL;DR — rekompensata 2026
Rekompensata za koszty odzyskiwania należności to zryczałtowany dodatek do odsetek: 40 EUR, 70 EUR lub 100 EUR za każdą opóźnioną fakturę (art. 10 ust. 1 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, Dz.U. 2023 poz. 1790). Przysługuje z mocy prawa, bez wykazywania faktycznych kosztów, od momentu, gdy odsetki za opóźnienie stały się wymagalne. Kwotę przeliczasz po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc wymagalności.
Kalkulator odsetek 2026 automatycznie dolicza rekompensatę w PLN.
Progi 2026 — dokładne wartości
| Wartość świadczenia | Rekompensata | Ok. w PLN (kurs 4,30) |
|---|---|---|
| do 5 000 zł | 40 EUR | ~172 zł |
| 5 000,01 – 50 000 zł | 70 EUR | ~301 zł |
| powyżej 50 000 zł | 100 EUR | ~430 zł |
Progi obowiązują od 1 stycznia 2020 r. (nowelizacja ustawą z 19 lipca 2019 r., Dz.U. 2019 poz. 1649). Kurs EUR/PLN publikuje NBP w tabeli A — sprawdź w dniu wymagalności.
Podstawa prawna i kluczowe orzecznictwo
- art. 10 ust. 1 u.p.n.o.t.h. — sama podstawa i progi,
- art. 10 ust. 1a — sposób przeliczenia EUR na PLN,
- art. 10 ust. 2 — dodatkowe „racjonalnie poniesione" koszty odzyskiwania ponad rekompensatę,
- art. 10 ust. 3 — zakaz zrzeczenia się rekompensaty (bezwzględna nieważność klauzul).
Istotne orzeczenia:
- Uchwała SN z 11.12.2015, III CZP 94/15 — rekompensata należy się niezależnie od faktycznie poniesionych kosztów,
- Uchwała SN z 11.07.2018, III CZP 41/18 — rekompensata za każdą fakturę oddzielnie, nawet z jednej umowy ramowej,
- Wyrok TSUE z 20.10.2022, C-585/20 (BFF Finance Iberia) — rekompensata przysługuje za każdą transakcję osobno; sąd krajowy nie może jej odmówić z powodu małej kwoty,
- Wyrok SN z 07.07.2017, V CSK 660/16 — rekompensata to lex specialis, nie mieści się w art. 484 KC (nie można jej miarkować jak kary umownej).
Cztery przykłady liczbowo
Przykład 1 — jedna mała faktura
Faktura 2 800 zł, opóźnienie 20 dni. Odsetki: 2 800 × 14,75% × 20/365 = 22,63 zł. Rekompensata: 40 EUR = 172 zł. Do zapłaty łącznie: 194,63 zł ponad kwotę główną.
Przykład 2 — pakiet 5 faktur po ~10 tys. zł
Kontrahent nie zapłacił 5 faktur po 10 000 zł, każda z opóźnieniem 30 dni. Rekompensaty naliczasz osobno:
- 5 × 70 EUR = 350 EUR ≈ 1 505 zł,
- odsetki: 5 × (10 000 × 14,75% × 30/365) = 606,16 zł,
- razem: 2 111,16 zł.
Przykład 3 — duża faktura
Faktura 200 000 zł, opóźnienie 60 dni:
- odsetki: 200 000 × 14,75% × 60/365 = 4 849,32 zł,
- rekompensata: 100 EUR = 430 zł,
- razem: 5 279,32 zł.
Przykład 4 — dodatkowe koszty ponad rekompensatę
Kancelaria wystawiła fakturę 3 000 zł za windykację 15 faktur (łączna wartość 480 000 zł). Możesz żądać:
- 15 × 100 EUR = 1 500 EUR ≈ 6 450 zł (rekompensata z ustawy),
- ale skoro rzeczywisty koszt (3 000 zł) mieści się w rekompensacie — nie dochodzisz kwoty ponad,
- gdyby koszt kancelarii wyniósł 8 000 zł → dodatkowo 8 000 − 6 450 = 1 550 zł z art. 10 ust. 2 (musisz udokumentować).
Kiedy rekompensata NIE przysługuje
- transakcje z konsumentem (art. 221 KC) — brak zakresu ustawy,
- brak wymagalności odsetek (np. faktura zapłacona w terminie),
- gdy strony przed wymagalnością ustaliły dłuższy termin i nie jest to rażąco nieuczciwe (art. 11a),
- roszczenie przedawnione — 3 lata od dnia, w którym stało się wymagalne (art. 118 KC).
Wątpliwości: reżim publiczny (podmiot publiczny jako dłużnik) — rekompensata też przysługuje, ale odsetki są niższe (+ 8 pp = 12,75%).
Jak zaksięgować
- U wierzyciela: pozostałe przychody operacyjne (art. 3 ust. 1 pkt 32 uor), CIT/PIT — przychód dopiero w dacie faktycznego otrzymania (art. 12 ust. 4 pkt 2 CIT / art. 14 ust. 3 pkt 2 PIT).
- U dłużnika: koszt uzyskania przychodu (art. 15 ust. 1 CIT) w dacie zapłaty; ważne — rekompensata to nie kara umowna, więc art. 16 ust. 1 pkt 22 CIT nie ma zastosowania.
Wzór noty obciążeniowej
NOTA OBCIĄŻENIOWA nr NR/2026/03
Sprzedawca: [firma, NIP]
Nabywca: [firma, NIP]
Data wystawienia: 15.03.2026 r.
Tytuł: rekompensata za koszty odzyskiwania należności
(art. 10 ust. 1 ustawy z 8 marca 2013 r., Dz.U. 2023 poz. 1790)
Faktura nr FV/2026/01/45 z 5.01.2026, termin 5.02.2026,
zapłacona 10.03.2026 → 33 dni opóźnienia.
Kwota: 12 480 zł. Próg: 70 EUR.
Kurs NBP z 27.02.2026: 4,3210 zł/EUR.
Kwota rekompensaty: 70 × 4,3210 = 302,47 zł
Płatne w terminie 7 dni na rachunek: [IBAN]
FAQ
1. Czy klient może „odrzucić" notę? Nie skutecznie — rekompensata przysługuje z mocy ustawy. Brak zapłaty → EPU/sąd.
2. Muszę mieć rachunek/paragon na 40 EUR? Nie. Rekompensata to ryczałt, nie zwrot kosztów.
3. Co jeśli faktura była częściowo zapłacona w terminie? Rekompensata liczona od kwoty, która zaległa — próg dobierasz do tej pozostałej kwoty.
4. Czy rekompensata dolicza się do wartości sporu przy pozwie? Tak, jest osobnym roszczeniem — sumujesz do WPS.
5. Czy VAT? Nie. Rekompensata to świadczenie odszkodowawcze, poza VAT.
6. Czy mogę doliczyć rekompensatę „z góry" do faktury? Nie. Powstaje dopiero po opóźnieniu.
7. Jak długo mam na dochodzenie? 3 lata (art. 118 KC), licząc od dnia, w którym rekompensata stała się wymagalna (tj. od wymagalności odsetek).
8. Czy w ugodzie mogę zrzec się rekompensaty? Zrzeczenie w umowie przed powstaniem roszczenia jest nieważne (art. 10 ust. 3). Po powstaniu — możesz zrezygnować w ramach ugody.
9. Rekompensata w transakcji z podmiotem publicznym? Tak — reżim ten sam, tylko odsetki niższe (12,75%).
10. Czy naliczam VAT na notę? Nie, nota jest poza VAT (nie jest sprzedażą towaru/usługi).