W skrócie
- Każda faktura B2B zapłacona choćby dzień po terminie uruchamia dwa niezależne roszczenia: odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz stałą rekompensatę.
- Rekompensata wynosi 40 EUR (faktura do 5 000 zł), 70 EUR (5 000–50 000 zł) lub 100 EUR (powyżej 50 000 zł) — od każdej faktury osobno.
- Przysługuje z mocy prawa (art. 10 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych) — nie musi być w umowie, nie trzeba udowadniać kosztów, nie zależy od skierowania sprawy do sądu.
- Roszczenie przedawnia się po 3 latach — faktury zapłacone po terminie od 2023 r. w większości MŚP dają realną kwotę do odzyskania.
Dwa roszczenia z jednej spóźnionej faktury
Każda faktura B2B zapłacona po terminie uruchamia dwa roszczenia. O jednym wiesz. O drugim prawdopodobnie nie.
Odsetki znasz. Nalicza się je od dnia następującego po terminie płatności do dnia zapłaty, według stawki dla transakcji handlowych (w 2026 r. — 14,25% w skali roku). Do policzenia w kalkulatorze odsetek.
Obok nich art. 10 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych przyznaje wierzycielowi drugie, niezależne roszczenie — rekompensatę za koszty odzyskiwania należności:
| Wartość świadczenia pieniężnego | Rekompensata |
|---|---|
| do 5 000 zł | 40 EUR |
| od 5 000 zł do 50 000 zł | 70 EUR |
| powyżej 50 000 zł | 100 EUR |
Kwotę przelicza się na złote według średniego kursu EUR z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne.
Trzy cechy, które robią z tego uprawnienie, a nie ciekawostkę
1. Przysługuje z mocy prawa — bez zapisu w umowie. Nie musisz mieć żadnej klauzuli w umowie. Rekompensata wynika bezpośrednio z ustawy i przysługuje niezależnie od woli stron. Umowne wyłączenie prawa do rekompensaty jest rażąco sprzeczne z ustawą i bezskuteczne (art. 11b ustawy).
2. To stała kwota — bez dowodzenia poniesionych kosztów. Nie musisz wysyłać monitów, nie musisz zlecać windykacji, nie musisz ponosić żadnych kosztów. Rekompensata to ryczałt — należy się w pełnej wysokości od pierwszego dnia opóźnienia. Sąd Najwyższy potwierdził to w uchwale z 11 grudnia 2015 r. (III CZP 94/15): rekompensata przysługuje bez względu na to, czy wierzyciel poniósł jakiekolwiek koszty odzyskiwania należności.
3. Nie zależy od skierowania sprawy do sądu. Roszczenie o rekompensatę powstaje z chwilą nabycia prawa do odsetek — czyli następnego dnia po terminie płatności. Nie musisz iść do sądu, nie musisz wysyłać wezwania. Rekompensata jest wymagalna natychmiast.
Konkretny przykład
Kontrahent zapłacił trzy dni po terminie fakturę na 12 000 zł netto. Ty nie wysłałeś ani jednego monitu, nie ponosisz żadnych kosztów.
- Odsetki: 12 000 zł × 14,25% × 3/365 ≈ 14,05 zł
- Rekompensata: 70 EUR (faktura w przedziale 5 000–50 000 zł) ≈ 300 zł (przy kursie 4,30 zł/EUR)
Łącznie ~314 zł — od jednej faktury zapłaconej trzy dni po terminie, bez żadnego działania z Twojej strony.
Za każdą fakturę osobno. Policz swoje faktury z ostatnich trzech lat, które wpłynęły choćby dzień po terminie. U większości MŚP to nie jest kwota symboliczna.
Jak dochodzić rekompensaty krok po kroku
- Zidentyfikuj faktury zapłacone po terminie z ostatnich 3 lat (dłuższe okresy są przedawnione, art. 118 K.c.).
- Przypisz próg rekompensaty do wartości każdej faktury (do 5 000 / do 50 000 / powyżej).
- Ustal kurs EUR z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc wymagalności każdej faktury (tabele NBP).
- Wygeneruj wezwanie do zapłaty obejmujące: należność główną (jeśli nadal niezapłacona), odsetki i rekompensatę. Skorzystaj z generatora wezwania do zapłaty — automatycznie liczy rekompensatę.
- Wyślij wezwanie listem poleconym z potwierdzeniem odbioru — to przerywa bieg przedawnienia.
- W razie braku reakcji — pozew w postępowaniu upominawczym (do 100 000 zł opłata sądowa to 5% wartości przedmiotu sporu, minimum 30 zł).
Najczęstsze błędy i mity
„Rekompensata należy się tylko jeśli poniosłem koszty windykacji." Nieprawda. Sąd Najwyższy jasno stwierdził, że to ryczałt niezależny od faktycznych kosztów.
„Muszę najpierw wysłać wezwanie, żeby móc żądać rekompensaty." Nieprawda. Roszczenie powstaje z chwilą upływu terminu płatności, niezależnie od jakiejkolwiek aktywności wierzyciela.
„Jeśli kontrahent zapłacił z odsetkami, to sprawa zamknięta." Nieprawda. Zapłata należności głównej i odsetek nie wyklucza dochodzenia rekompensaty — to odrębne roszczenie.
„Rekompensata dotyczy tylko dużych faktur." Nieprawda. Nawet faktura na 500 zł zapłacona jeden dzień po terminie generuje prawo do 40 EUR — czyli często rekompensata przewyższa samą fakturę.
„To działa też w relacjach z konsumentem (B2C)." Nieprawda. Rekompensata dotyczy wyłącznie transakcji handlowych — czyli między przedsiębiorcami lub między przedsiębiorcą a podmiotem publicznym.
Kiedy rekompensata nie przysługuje
- Transakcje z konsumentami (B2C) — reguluje je Kodeks cywilny, nie ustawa o transakcjach handlowych.
- Umowy, w których dłużnik zapłacił w terminie (nawet jeśli częściowo — od nienależnie płaconej części nie liczy się rekompensata).
- Roszczenia przedawnione — po 3 latach od wymagalności.
- Odsetki i rekompensata zrzeczone przez wierzyciela w drodze porozumienia po powstaniu roszczenia (zrzeczenie się „na przyszłość" w umowie jest bezskuteczne).
FAQ
Czy rekompensata 40/70/100 EUR przysługuje od każdej faktury osobno? Tak. Każda faktura zapłacona po terminie generuje osobne roszczenie o rekompensatę. Jeśli kontrahent spóźnił się z 20 fakturami, przysługuje Ci 20 rekompensat — po jednej za każdą.
Czy muszę mieć klauzulę o rekompensacie w umowie? Nie. Rekompensata wynika bezpośrednio z art. 10 ustawy z 8 marca 2013 r. i przysługuje z mocy prawa — nawet jeśli umowa milczy na jej temat lub próbuje ją wyłączyć.
Jak przeliczyć 40/70/100 EUR na złote? Według średniego kursu EUR ogłoszonego przez NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne.
Czy mogę żądać rekompensaty, jeśli kontrahent zapłacił dobrowolnie z opóźnieniem? Tak. Prawo do rekompensaty powstaje z chwilą upływu terminu płatności — dobrowolna zapłata po terminie nie eliminuje tego roszczenia.
Po jakim czasie przedawnia się roszczenie o rekompensatę? Po 3 latach od dnia wymagalności (art. 118 K.c. — roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej).
Czy rekompensata jest przychodem podatkowym? Tak — otrzymana rekompensata stanowi przychód z działalności gospodarczej. Dla dłużnika zapłacona rekompensata jest zwykle kosztem uzyskania przychodu (o ile wynika z transakcji gospodarczej).
Czy sąd może obniżyć rekompensatę, uznając ją za rażąco wygórowaną? Nie. W przeciwieństwie do kary umownej rekompensata jest ryczałtem ustawowym — sąd nie ma podstaw do jej miarkowania.
Powiązane artykuły i narzędzia
Rekompensata to jeden z trzech mechanizmów windykacyjnych obok odsetek podatkowych i ustawowych. Pełny obraz znajdziesz w klastrze Odsetki podatkowe i ustawowe 2026. Jeśli dopiero zaczynasz odzyskiwać należność — skorzystaj z generatora wezwania do zapłaty, który automatycznie wylicza odsetki i rekompensatę.
Powiązane artykuły:
- Odsetki podatkowe 2026 — stawki, kalkulator ZUS i US
- Kary umowne w umowach B2B
- Faktura korygująca KSeF 2026 (FA2, JPK_V7M)
Narzędzia: